Jongeren uit Borne en Rheine herdenken samen bij voormalig kamp Esterwegen

Zaterdag 2 juli vertrokken er in alle vroegte twee bussen vanuit Borne naar Duitsland. Bestemming: de gedenkplaats van het voormalige werkkamp Esterwegen. Het 4-5 mei comité Borne organiseerde voor zo’n 80 deelnemers – vooral jongeren – een indrukwekkende en leerzame excursie. Een unieke kans voor velen om over deze geschiedenis te leren.

Taxi Konink verzorgde het vervoer met twee bussen. Bij aankomst in Esterwegen voegden ook jongeren uit partnerstad Rheine zich bij de groep. Zo ontstond er een bijzonder internationaal gezelschap van Nederlandse en Duitse jongeren die samen stilstonden bij de beladen geschiedenis van deze plek. Bijzonder detail was dat de burgemeester van Borne en burgemeester van Rheine beide aanwezig waren, om het partnerschap tussen beide plaatsen te onderstrepen.

De deelnemers werden in twee groepen rondgeleid: één in het Nederlands en één in het Duits. De dag begon met een dia-presentatie over het ontstaan van kamp Esterwegen en de andere kampen langs de Nederlands-Duitse grens. De confronterende tekst “Toleranz bedeutet Schwäche” – ‘Tolerantie betekent zwakte’ – herinnerde aan de ideologie van het naziregime. Daarna weren de groepen rondgeleid over het terrein, waar nu nog weinig van over was. De plaats van de barrakken was aangeduid met hagen die op de plekken waren geplaatst. Zo werd de afmeting wel duidelijk.

Kamp Esterwegen

Op de plek van de huidige gedenkplaats bouwde het Duitse Rijk in de zomer van 1933 het concentratiekamp Esterwegen om politieke gevangenen onder te brengen. Van 1934 tot 1936 viel het kamp rechtstreeks onder Heinrich Himmler als Reichsführer SS. Hij hief het kamp in 1936 op; de opvolger was het concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn. Tot de bekendste concentratiekampgevangenen in Esterwegen behoort Carl von Ossietzky, drager van de Nobelprijs voor de Vrede van 1935. Tussen 1937 en 1945 was kamp Esterwegen een strafgevangenenkamp van de Duitse justitie. Hier en in verschillende andere kampen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog Duitse soldaten gevangen die waren veroordeeld door krijgsraden van de Wehrmacht. In een deel van kamp Esterwegen (“Lager Süd”) waren verzetsstrijders uit verschillende West-Europese landen opgesloten, de zogeheten “Nacht- und Nebel-Gefangene”.

Na de rondleiding over het terrein, waar ooit zoveel is gebeurd, volgde een moment van herdenking. Jongeren uit Borne en Rheine legden samen een krans, begeleid door een indrukwekkend gedicht. Het was een waardige afsluiting van een leerzame dag vol geschiedenis, bezinning en ontmoeting. De excursie maakte diepe indruk en laat het belang zien van herdenken en het blijven vertellen van deze verhalen aan volgende generaties.

Het bestuur van Stichting Comité 4 en 5 mei Borne kijkt met trots en dankbaarheid terug op een indrukwekkend lustrumjaar. De herdenking en viering van 80 jaar vrijheid in de gemeente Borne is uitgegroeid tot een breed gedragen en waardevolle periode. Hoewel de vieringen en herdenkingen van het lustrumjaar ten einde lopen, blijft het belangrijk om blijvend stil te staan bij het verhaal achter onze vrijheid. De monumenten in Borne, Hertme en Zenderen vormen daarin tastbare ankerpunten. Dankzij de grote steun van het publiek tijdens de Rabo ClubSupport-actie kon het volledige informatiebordensysteem bij alle herdenkingsmonumenten worden vernieuwd. Zij hebben het mogelijk gemaakt om het verhaal van vrijheid niet alleen te bewaren, maar ook op eigentijdse wijze door te geven.